Meldunki sytuacyjne SB - rok 1986; cz. I


 
Jednym z zadań, jakie stawiano miejskim urzędom spraw wewnętrznych było informowanie swoich zwierzchników o aktualnej sytuacji politycznej, społecznej i gospodarczej na podległym sobie terenie. Funkcjonariusze organów bezpieczeństwa zobowiązani byli do tworzenia codziennych meldunków z opisem najważniejszych wydarzeń minionego dnia, nastrojów społecznych, doniesień agentury, podejmowanych działań itp. Taką dokumentację tworzono oczywiście także w Bytomiu. W Archiwum Instytutu Pamięci Narodowej zachowało się kilka tomów „Meldunków sytuacyjnych” z lat osiemdziesiątych XX wieku. Dzisiaj stanowią one dla nas nie tylko ważne źródło wiedzy na temat zdarzeń, jakie miały miejsce w tamtych latach w Bytomiu, ale także są interesującym opisem życia bytomian przedostatniej dekady XX wieku.


Z uwagi na ogrom materiału, „Meldunki sytuacyjne” przedstawiane będą w częściach. Cykl rozpoczynam od stycznia 1986 roku.

 

2 stycznia 1986r.

TW „Ringo” poinformował, że w Operze Śląskiej w Bytomiu pracownicy dyskutują o ostatnich podwyżkach swoich zarobków. Średnio pensje wzrosły o ok. 1 tyś. Zł. Najwyższe podwyżki otrzymali artyści baletu. Krążą plotki, że dyrektor Siess w ten sposób chce uratować dalsze istnienie Opery, bo „co to za opera bez baletu”. Ponadto jest bardzo dużo dyskusji na temat obsady osobowej na wyjazd do RFN z operą pt. „Nabucco”. Wyjazd ten ma być w kwietniu 1986r. Dużo nieporozumień występuje wśród pracowników technicznych, gdyż z tej grupy mają jechać tylko 3 osoby. Sporo artystów zaczęło uczyć się pilnie języka niemieckiego. TW przypuszcza, że kilka osób odmówi powrotu do kraju, głównie z grupy muzyków.

W dniu 1986-01-01 o godz. 12.00 w kościele p.w. Podwyższenia Krzyża Świętego” mszę odprawił i kazanie wygłosił ks. Masny. Podczas kazania stwierdził, że każdy wierzący w Boga powinien wybierać prawdę z informacji podawanych przez środki masowego przekazu, gdyż środki te w obecnym czasie przekazują bardzo dużo informacji, których treść budzi wątpliwości. Innych wrogich akcentów nie stwierdzono. (…) 

 

3 stycznia 1986r.

W dniu 1986.01.02. o godz. 15.10 w KWK „Dymitrow” w Bytomiu na poziomie 585, ściana V, pokład 414 w czasie pracy we wnęce w pobliżu kombajnu został wciągnięty przez organ urabiający ob. G. Grzegorz, lat 30 (…). W wyniku poniesionych obrażeń poniósł smierć na miejscu.

W dniu 1986.01.03. ks. M. Tyburczy z kościoła p.w. „Podwyższenia Krzyża Świętego” odmówił przyjęcia wezwania do stawienia się w dniu 1986.01.09. w Prokuraturze Rejonowej w Olsztynie, gdzie miał być przesłuchany w charakterze świadka. Odmowę przyjęcia wezwania uzasadnił tym, że ostatni raz był na terenie woj. olsztyńskiego w 1978 roku i nie przypomina sobie, aby uczestniczył wtedy w jakimś wydarzeniu, na temat którego miałby być przesłuchany. Poza tym na wezwaniu jest nr sprawy, który nic mu nie mówi, a on chciałby wiedzieć w jakiej sprawie i czego dotyczącej miałby być przesłuchiwany jako świadek. (…)

/Wezwanie ks. M. Tyburczego związane było z kazaniem wygłoszonym przez niego w kościele pw. „Podwyższenia Krzyża Świętego” w Bytomiu w dniu 1985.11.03., w którym m.in. mówił na temat śmierci studenta Antoniewicza z Olsztyna/.

 


7 stycznia 1986r.

W dniu 1986.01.06. w godzinach popołudniowych w sklepach śródmieścia Bytomia zabrakło w sprzedaży chleba. Wywołało to negatywne komentarze wśród społeczeństwa na temat operatywności naszego handlu i braku odpowiedzialności kierownictwa. Uważa się, że podobnie jak miało to miejsce ostatnio w Berlinie, również i u nas powinny być wyciągane konsekwencje /grzywny pieniężne/ w stosunku do osób niedopełniających swoich obowiązków służbowych.

Od TW ps. „Wirtuoz” uzyskano informację, że w dniu 1986.01.06. została zakończona lista artystów i pracowników fizycznych Opery Śląskiej w Bytomiu, którzy mają wyjechać do RFN w miesiącu kwietniu br. Wyjazd jest przewidziany w terminie od 19 kwietnia do 1 maja 1986r. (…) z wytypowanymi kandydatami na wyjazd przeprowadzone zostaną rozmowy pod kątem ewentualnego wykorzystania operacyjnego.

W dniu 1986.01.06. próbowano ponownie doręczyć ks. M. Tyburczemu wezwanie do stawienia się w Prokuraturze Rejonowej w Olsztynie. Na wezwaniu zaznaczono tym razem, że chodzi o przesłuchanie w sprawie śmierci studenta M. Antonowicza [Szczegóły] O godz. 11.00 ks. Tyburczy był nieobecny na plebanii, a ks. Masny oświadczył, że będzie on później. O godz. 14.00 dzielnicowy ponownie udał się na plebanię, gdzie po ok. 20 minutach oczekiwania /po zadzwonieniu do drzwi/ wyszedł ks. Masny i oświadczył, że ks. Tyburczego nie ma „a w ogóle to dziś jest święto i powinien pan iść do kościoła pomodlić się zamiast nas nękać”. W dniu dzisiejszym podjęta zostanie kolejna próba doręczenia wezwania ks. M. Tyburczemu.

 

8 stycznia 1986r.

W dniu 1986.01.07. funkcję lekarza naczelnego Szpitala nr 1 w Bytomiu przejął dr Leszek Frankiewicz, ordynator oddziału wewnętrznego. (…) Nowo mianowany lekarz jest osoba pozytywną i z powierzonej mu funkcji będzie wywiązywał się właściwie, ponadto jest działaczem partyjnym w Zespole Opieki Zdrowotnej jako sekretarz POP oraz członkiem Komisji Ochrony Zdrowia i Środowiska przy KM PZPR w Bytomiu.

W nawiązaniu do meldunku z dnia 1986.01.07 informuję, że w dniu 86.01.07. ponownie udano się na plebanię kościoła pw. „Podwyższenia Krzyża Św.” Celem doręczenia wezwania ks. Tyburczemu. (…) Ks. Tyburczy z dużymi oporami wezwanie przyjął, potwierdzając ten fakt własnoręcznym podpisem. (…)

 

9 stycznia 1986r.

Z uzyskanych informacji wynika, że część społeczeństwa Bytomia dyskutuje na temat wprowadzenia 10% dopłaty do ceny samochodów. Twierdzi się, że skoro tak musi być i nie ma innego źródła pieniędzy na rozwój motoryzacji w Polsce to dobrze byłoby, aby zebrane w ten sposób pieniądze rzeczywiście zostały wykorzystane zgodnie z przeznaczeniem, a nie „rozeszły się” nie wiadomo gdzie i dla kogo. (…)

Od TW ps. „Zygo” uzyskano informację, że w Szpitalu nr 2 w Bytomiu przy ul. Batorego w ostatnim okresie czasu nieznana osoba zakręca zawory centralnego ogrzewania, co na wypadek dużego spadku temperatury grozi awarią. O powyższym fakcie powiadomiono dyrektora ZOZ w Bytomiu celem zabezpieczenia dostępu osób nieuprawnionych do zaworów.

W dniu 1986.01.08. o godz. 18.30 zabezpieczono operacyjnie nabożeństwo w parafii pw. „Podwyższenia Krzyża Św.” w Bytomiu w intencji Ojczyzny i ks. Jerzego Popiełuszki. Mszę odprawiał i kazanie wygłosił O. Karol Knap. (…) we wznoszonych modłach na uwagę zasługuje fakt intencji modlitewnej wznoszonej za ludzi nie mogących zaznać spokoju i pokoju w ojczyźnie ze względu na przekonania społeczne i religijne oraz wynikająca z tego dyskryminację. Następnie odśpiewano pieśń „Ojczyzno ma” i „Boże coś Polskę”, w trakcie których ok 20% osób (na 600 obecnych) podniosło palce do góry w kształcie litery V. (…) Po mszy przed wejściem do kościoła zgromadziło się ok. 50 osób w luźnych grupkach po 5-6 osób. (…) Podczas obserwacji stwierdzono, że większość z nich zna się bardzo dobrze. W grupach tych rozpoznano następujące osoby: Kazimierza Świtonia, Wandę Dragon, Tadeusza Kuderę, Joanne Szamroszczyk, Krzysztofa Madeja, Jana Stankiewicza, Joachima Zagórniaka. Osoby  te po ok. 20 minutach rozeszły się. Na mszy obecny był ks. M. Tyburczy (…) powyższy fakt wskazuje na to, że nie pojechał on w dniu 86.01.08 do Olsztyna w celu stawienia się w Prokuraturze Rejonowej.

 

10 stycznia 1986r.

Z uzyskanych informacji wynika, że w środowisku robotniczym Bytomia przedmiotem komentarzy w ostatnich dniach jest szczególnie osoba rzecznika rządu min. Urbana. Komentarze powstają na tle decyzji o kolejnych podwyżkach cen w Polsce. O ile same podwyżki, choć nie są przyjmowane z entuzjazmem, co jest zrozumiale, o tyle sprzeciw budzi sposób ich podania przez rzecznika prasowego. (…) Uważa się, że J. Urban traktuje telewidzów „z góry” przeświadczony o sile swej argumentacji i sile umysłu, przewyższającego znacznie umysły telewidzów. Mówi się, że nie jest to sposób traktowania społeczeństwa do jakiego ono przywykło za czasów rządów W. Jaruzelskiego, który sam dawał najlepszy przykład kultury politycznej w wywiadach telewizyjnych. (…)

 
Meldunek sytuacyjny z dnia 10 stycznia 1986 roku
[za: Archiwum IPN w Katowicach]

13 stycznia 1986r.

TW ps. „Piotr” przekazał informację, że wśród pracowników Zakładu Budowy Szybów w Bytomiu dyskutuje się na temat podwyżek cen na artykuły przemysłowe /pralki, telewizory/. Ludzi denerwuje fakt, że ogłasza się tylko niektóre podwyżki cen np. na samochody, opłaty abonamentowe TV, papierosy, natomiast nic nie mówi się o wprowadzanych podwyżkach cen umownych. (…)

 

14 stycznia 1986r.

Wśród pracowników zakładów pracy Bytomia toczą się nieliczne dyskusje na temat sprawy Libii oraz sankcji, jakie zastosowały Stany Zjednoczone wobec tego państwa. (…) Dyskutujący wyciągają wniosek, że Amerykanie boja się Rosjan i ewentualnej ich reakcji na jakąkolwiek zbrojną interwencję USA.

TW ps. „Wodnik” poinformował, że w Spółdzielni Pracy Remontowo-Budowlanej „Kosbud” w Bytomiu od dnia 1985.10.15 do tej pory nie wyjaśniono sprawy związanej z posiłkami regeneracyjnymi. Prezes spółdzielni wydał zarządzenie, że pracownicy otrzymywać będą zupy regeneracyjne w słoikach, do których dopłacać będą dziennie ok. 25 zł, gdyż cena zupy jest wysoka i Spółdzielnia nie może pokryć całości. Większość pracowników nie zgodziła się na taką formę wydawania posiłków regeneracyjnych, gdyż nie mają możliwości takiej zupy podgrzać oraz nie chcieli dopłacać. Część zup zakupionych przez zakład niszczeje w magazynie. (…)

TW ps. „Kustosz” poinformował, że w drugi dzień świąt Bożego Narodzenia rozpoczęło się w parafii pw. „Świętego Jacka” w Bytomiu tradycyjne odwiedzanie przez księży mieszkań z kolędą. Chodzą tylko wikariusze Nowaiński i Wypiór według planu wywieszonego na tablicy informacyjnej w kościele, a trwać będzie do 22 stycznia. Podobnie jak w ub. roku wobec księży-kolędników obowiązuje zakaz przyjmowania pieniędzy, poczęstunku – szczególnie alkoholu i zakończenie obchodu o godz. 19-tej. (…)

 

15 stycznia 1986r.

K[ontakt] O[peracyjny] „TT” poinformował, że wśród pracowników Huty „Zygmunt” dyskutuje się na temat komunikacji tramwajowej i autobusowej w okresie zimy. Zdaniem pracowników zbyt dużo autobusów i tramwajów „wypada” jak na dość znośne warunki atmosferyczne. Pracownicy z tego powodu spóźniają się do pracy, co stwarza im problemy u przełożonych, którzy wymagają punktualności. Jako negatywny przykład podaje się kursowanie tramwaju linii nr 7, który wg. rozkładu ma kursować co 11 minut, a niejednokrotnie czas oczekiwania na tramwaj tej linii wynosi ponad 30 minut. Stwierdza się, że kursuje on wg. swego „widzi mi się”, w nie wg. rozkładu jazdy. Ponadto często jeździ tzw. „stadami” co jest dowodem na to, że nie brak motorniczych, ale ich niesumienna praca jest powodem długiego oczekiwania na tramwaj linii nr 7.

 

16 stycznia 1986r.

Z uzyskiwanych informacji wynika, że w dalszym ciągu wśród społeczeństwa Bytomia dyskutuje się na temat podwyżek cen artykułów przemysłowych i samochodów. W dyskusjach zwraca się uwagę na fakt, że gdy rząd nie ma argumentów na uzasadnienie podwyżki ceny, to wtedy wprowadza różnego rodzaju dopłaty /za luksus, na rozwój motoryzacji itp./ Robotnicy żalą się, że najtańszy samochód „Fiat 126p” już w tej chwili nie jest dostępny dla uczciwie pracującego obywatela. Nawet oszczędzając w PKO z myślą o kupnie samochodu nigdy nie uzbiera się odpowiedniej kwoty, gdyż nie można dogonić rosnących wciąż cen. A do tego rosną również koszty utrzymania w związku z podwyżkami cen innych artykułów, tj. żywności i odzieży. Również dorastające dzieci wymagają coraz to większych nakładów finansowych. (…)

 

21 stycznia 1986r.

TW ps. „Krzysztof” przekazał informację, że z inicjatywy ks. Antoniego Żelasko – budowniczego parafii pw. „Św. Anny” w Bytomiu przy ul. Chorzowskiej, został zaproszony zespół instrumentalny młodzieżowy z Gliwic. (…) Powyższy zespół młodzieżowy ma wystąpić na terenie Bytomia w dwóch parafiach. (..) Impreza zostanie zabezpieczona operacyjnie.

 
 
Meldunek sytuacyjny z dnia 21 stycznia 1986 roku
[za: Archiwum IPN w Katowicach]
 


28 stycznia 1986r.

W dniu 1986.01.26. w godz. 17.00 – 19.00 w kościele pw. „Podwyższenia Krzyża Św.” zabezpieczano występ chóru kościelnego, który niedawno powstał w wymienionej parafii. (…) wśród chórzystów rozpoznano m.in. kilka osób znanych ze swoich negatywnych i antysocjalistycznych poglądów i postaw. Są to: ob. ob. T. Kudera, P. Woźniak, St. Zychla. (..) W związku z podejrzeniem, że pod płaszczykiem chóru mogą odbywać się zebrania miejscowej opozycji, podjęte zostaną czynności operacyjne polegające na ustaleniu i rozpoznaniu członków w/w chóru.

 

30 stycznia 1986r.

Z informacji TW ps. „Anka” wynika, że w środowisku skupionym przy klubie studenckim „Pyrlik” w Bytomiu /rzemieślnicy, inteligencja/ obecnie często prowadzi się dyskusje na temat jakości polskiej wódki. Wyrażany jest pogląd, że powodem złej jakości wódki jest produkowanie jej z cukru kubańskiego wytwarzanego z trzciny cukrowej. W cukrze tym ma się znajdować wiele szkodliwych związków chemicznych, łącznie nawet z gazami bojowymi. Ponadto wyrażany jest pogląd, że woj. katowickie zostało wybrane jako województwo eksperymentalne w aspekcie ograniczania alkoholu, co motywowane jest brakiem wódki w woj. katowickim i dostępności tego artykułu w innych województwach. (…)
 
Meldunek sytuacyjny z dnia 30 stycznia 1986 roku
[za: Archiwum IPN w Katowicach]
 

Brak komentarzy:

Publikowanie komentarza